سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

438

المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)

است كه اخوه پدرى دو ثلث از ديه را بايد داده و اخوه مادرى ثلث باقيمانده را بايد بدهند . سپس شارح ( ره ) مىفرماين : آنچه مرحوم مصنف در تفسير عاقله اختيار فرموده‌اند اشهر بين متأخرين مىباشد و درعين‌حال مدرك اقوال يادشده چندان پاكيزه نبوده و خيلى مورد اعتماد و اطمينان نمىباشد . قوله : سمّيت بذلك : ضمير نائب فاعلى در [ سمّيت ] به عاقله راجع بوده و مشار اليه [ ذلك ] نيز عاقله مىباشد . قوله : و هو الشدّ : يعنى بستن و محكم كردن . قوله : و منه سمّى الحبل عقالا : يعنى و بخاطر همين معنا ريسمان را عقال گفته‌اند ، بنابراين ضمير در [ منه ] به [ شدّ ] راجعست . قوله : لانّها تعقل الابل : ضمير در [ لانها ] به عاقله برميگردد . قوله : بفناء ولىّ المقتول : كلمه [ فناء ] عبارتست از آستانه خانه . قوله : او لتحمّلهم العقل : ضمير مجرورى در [ تحملهم ] به عاقله عود مىكند و اين عبارت اشاره است به وجه دوم از تسميه . قوله : و هو الدية : ضمير [ هو ] به عقل برمىگردد . قوله : و سمّيت الدية بذلك : مشار اليه [ ذلك ] عقل مىباشد . قوله : لانها تعقل لسان ولىّ المقتول : ضمير در [ لانّها ] بديه برمىگردد . قوله : من العقل و هو المنع : اشاره است بوجه سوم از تسميه . قوله : ثمّ منفعت عنه فى الاسلام بالمال : ضمير فاعلى در [ منعت ] به عشيره و ضمير مجرورى در [ عنه ] به قاتل برمىگردد و مقصود از [ مال ]